Λίπωμα: Πότε χρειάζεται αφαίρεση και πώς γίνεται;

Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προκαλεί προβλήματα και δεν απαιτεί απαραίτητα αφαίρεση. Όταν όμως ένα μόρφωμα μεγαλώνει, προκαλεί ενόχληση ή πόνο, δημιουργεί αισθητικό πρόβλημα ή παρουσιάζει χαρακτηριστικά που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση, συνιστάται εκτίμηση από χειρουργό.

Τι είναι το λίπωμα;

Το λίπωμα είναι ένας καλοήθης όγκος του λιπώδους ιστού. Συνήθως βρίσκεται στο υποδόριο λίπος και γίνεται αντιληπτό ως ένα μαλακό μόρφωμα κάτω από το δέρμα.

Τυπικά ένα λίπωμα:

• έχει μαλακή σύσταση,
• μετακινείται σχετικά εύκολα κάτω από το δέρμα,
• μεγαλώνει αργά,
• δεν προκαλεί πόνο.

Το μέγεθός του μπορεί να κυμαίνεται από λίγα χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά.

Πού εμφανίζεται συχνότερα το λίπωμα

Το λίπωμα μπορεί να αναπτυχθεί οπουδήποτε υπάρχει λιπώδης ιστός. Συχνότερα εντοπίζεται στον αυχένα, στους ώμους, στην πλάτη, στον κορμό, στα άνω άκρα και στους μηρούς. Η θέση δεν αλλάζει τη φύση του μορφώματος, επηρεάζει όμως το πόσο ενοχλεί, με τι μπορεί να μπερδευτεί και πώς σχεδιάζεται η επέμβαση.

Λίπωμα στον αυχένα και στους ώμους

Είναι από τις συχνότερες εντοπίσεις. Στην περιοχή του τραχήλου όμως ψηλαφώνται και άλλα μορφώματα με εντελώς διαφορετική σημασία, όπως όζοι του θυρεοειδούς ή διογκωμένοι τραχηλικοί λεμφαδένες. Γι’ αυτό ένα μόρφωμα στον αυχένα αξίζει να εκτιμάται κλινικά και να μη θεωρείται εξαρχής λίπωμα.

Λίπωμα στην πλάτη και στην ωμοπλάτη

Στην πλάτη τα λιπώματα συχνά περνούν απαρατήρητα για μεγάλο διάστημα, επειδή δεν είναι ορατά από τον ίδιο τον ασθενή και συνήθως δεν πονούν. Αρκετά εντοπίζονται τυχαία, από τρίτους ή σε εξέταση για άλλο λόγο. Ακριβώς επειδή μπορεί να έχουν μεγαλώσει σταδιακά χωρίς να γίνει αντιληπτό, έχει σημασία να καταγράφεται το μέγεθος κατά την πρώτη εκτίμηση.

Λίπωμα στον βραχίονα και στο χέρι

Στα άνω άκρα τα λιπώματα είναι συνήθως επιφανειακά και μικρά, γι’ αυτό και γίνονται εύκολα αντιληπτά. Ένα λίπωμα μπορεί να προκαλέσει ενόχληση όταν πιέζει γειτονικό νεύρο ή όταν αναπτύσσεται κοντά σε άρθρωση. Όταν ένα μόρφωμα του άκρου είναι μεγάλο ή φαίνεται να βρίσκεται βαθύτερα από την περιτονία, χρειάζεται απεικονιστικός έλεγχος πριν από οποιαδήποτε αφαίρεση.

Λίπωμα στον μηρό και στο πόδι

Ο μηρός είναι από τις θέσεις όπου ένα μόρφωμα μπορεί να αναπτυχθεί σε μεγαλύτερο βάθος και να μη γίνει αντιληπτό όσο είναι μικρό. Στα κάτω άκρα, ένα μόρφωμα που μεγαλώνει ή δεν είναι σαφώς επιφανειακό αξιολογείται πάντα με υπερηχογράφημα πριν αποφασιστεί η αντιμετώπισή του.

Λίπωμα στην κοιλιά και στον κορμό

Ένα μαλακό μόρφωμα στο κοιλιακό τοίχωμα δεν είναι πάντα λίπωμα. Γύρω από τον αφαλό ή στη μέση γραμμή μπορεί να πρόκειται για ομφαλοκήλη ή επιγαστρική κήλη, που αντιμετωπίζονται τελείως διαφορετικά. Η κήλη γίνεται πιο εμφανής με τον βήχα και την προσπάθεια και συχνά υποχωρεί όταν ξαπλώνετε· το λίπωμα παραμένει σταθερό.

Λίπωμα στο κεφάλι, στο πρόσωπο και στο μέτωπο

Στο πρόσωπο και στο τριχωτό της κεφαλής το ζήτημα είναι συνήθως αισθητικό, καθώς ακόμη και ένα μικρό μόρφωμα είναι ορατό. Ο σχεδιασμός της τομής εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Στην ίδια περιοχή εμφανίζονται συχνά και σμηγματογόνες κύστεις, που μοιάζουν εξωτερικά αλλά έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά στην ψηλάφηση.

Λίπωμα στη μασχάλη

Στη μασχάλη το πρώτο ερώτημα είναι αν πρόκειται για λίπωμα ή για διογκωμένο λεμφαδένα. Τα δύο διαφέρουν στη σύσταση και στην κινητικότητα, αλλά όταν η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη προηγείται υπερηχογράφημα και όχι απευθείας αφαίρεση.

Πώς καταλαβαίνω αν ένα μόρφωμα είναι λίπωμα;

Πολλά λιπώματα έχουν χαρακτηριστική εικόνα κατά την κλινική εξέταση. Ωστόσο, δεν πρέπει κάθε μόρφωμα κάτω από το δέρμα να θεωρείται αυτομάτως λίπωμα.

Ο χειρουργός αξιολογεί μεταξύ άλλων:

• το μέγεθος,
• τη σύσταση,
• την κινητικότητα,
• το βάθος,
• τον ρυθμό αύξησης,
• την παρουσία πόνου ή άλλων συμπτωμάτων.

Όταν η εικόνα δεν είναι τυπική ή όταν το μόρφωμα είναι μεγάλο ή εντοπίζεται βαθύτερα, μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματικός απεικονιστικός έλεγχος, συνήθως με υπερηχογράφημα και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, με μαγνητική τομογραφία.

Με τι μπερδεύεται το λίπωμα

Αρκετά μορφώματα κάτω από το δέρμα μοιάζουν με λίπωμα στην πρώτη ματιά, αλλά διαφέρουν στην ψηλάφηση, στη συμπεριφορά και στην αντιμετώπιση:

• Σμηγματογόνος κύστη: συνήθως πιο σφριγηλή, προσκολλημένη στο δέρμα και μπορεί να φλεγμαίνει ή να εκκρίνει περιεχόμενο, κάτι που το λίπωμα δεν κάνει.
• Διογκωμένος λεμφαδένας: εντοπίζεται σε συγκεκριμένες ανατομικές θέσεις, όπως ο τράχηλος, η μασχάλη και η βουβωνική χώρα, και συχνά έχει διαφορετική σύσταση.
• Κήλη κοιλιακού τοιχώματος: ομφαλοκήλη ή βουβωνοκήλη μεταβάλλονται με τον βήχα και τη στάση του σώματος και ανήκουν στη χειρουργική κήλης.
• Κύστη κόκκυγα: εντοπίζεται στη μεσογλουτιαία σχισμή και αντιμετωπίζεται ως πρωκτολογική πάθηση.
• Γαγγλιακή κύστη: αναπτύσσεται κοντά σε αρθρώσεις και τένοντες, συχνότερα στον καρπό, και έχει χαρακτηριστικά διαφορετική σύσταση.

Η διάκριση γίνεται συνήθως με την κλινική εξέταση. Όταν παραμένει αμφιβολία, το υπερηχογράφημα δίνει την απάντηση γρήγορα και χωρίς επιβάρυνση για τον ασθενή.

Πότε πρέπει να ελεγχθεί ένα λίπωμα;

Ιατρική εκτίμηση είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν ένα μόρφωμα:

• εμφανίστηκε πρόσφατα,
• αυξάνεται σε μέγεθος,
• μεγαλώνει σχετικά γρήγορα,
• προκαλεί πόνο ή ενόχληση,
• είναι σκληρό ή δεν μετακινείται εύκολα,
• βρίσκεται βαθύτερα από το υποδόριο,
• έχει μεγάλο μέγεθος,
• ή όταν υπάρχει αμφιβολία σχετικά με τη διάγνωση.

Ο στόχος δεν είναι να αφαιρείται κάθε λίπωμα, αλλά να επιβεβαιώνεται ότι πρόκειται για μια καλοήθη βλάβη και να επιλέγεται η κατάλληλη αντιμετώπιση.

Πότε χρειάζεται αφαίρεση το λίπωμα;

Ένα μικρό, ασυμπτωματικό και κλινικά τυπικό λίπωμα μπορεί συχνά απλώς να παρακολουθείται.

Η αφαίρεση λιπώματος μπορεί να προταθεί όταν:

• μεγαλώνει,
• προκαλεί πόνο ή πίεση,
• ενοχλεί στην κίνηση ή στην καθημερινότητα,
• δημιουργεί αισθητικό πρόβλημα,
• βρίσκεται σε σημείο που τραυματίζεται ή ερεθίζεται συχνά,
• η διάγνωση δεν είναι απολύτως σαφής,
• ή ο ασθενής επιθυμεί την αφαίρεσή του.

Η απόφαση εξατομικεύεται ανάλογα με τη θέση, το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του μορφώματος.

Πώς γίνεται η αφαίρεση λιπώματος;

Στα περισσότερα μικρά και επιφανειακά λιπώματα, η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί με τοπική αναισθησία, χωρίς να απαιτείται γενική αναισθησία.

Μέσα από μια κατάλληλα σχεδιασμένη μικρή τομή, το λίπωμα αποκολλάται από τους γύρω ιστούς και αφαιρείται κατά το δυνατόν ακέραιο μαζί με την κάψα του.

Στη συνέχεια πραγματοποιείται αιμόσταση και το τραύμα συγκλείεται με τρόπο που αποσκοπεί σε όσο το δυνατόν καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.

Σε μεγαλύτερα, βαθύτερα ή ανατομικά πιο σύνθετα λιπώματα μπορεί να απαιτείται διαφορετικός χειρουργικός σχεδιασμός ή επέμβαση σε οργανωμένο χειρουργικό περιβάλλον.

Πόση ώρα διαρκεί;

Η διάρκεια εξαρτάται κυρίως από το μέγεθος και τη θέση του λιπώματος.

Ένα μικρό, επιφανειακό λίπωμα μπορεί συνήθως να αφαιρεθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα. Μεγαλύτερα ή βαθύτερα μορφώματα μπορεί να απαιτήσουν περισσότερο χρόνο.

Μετά από μια απλή αφαίρεση με τοπική αναισθησία, ο ασθενής συνήθως επιστρέφει στο σπίτι την ίδια ημέρα.

Τι γίνεται μετά την αφαίρεση;

Η μετεγχειρητική πορεία μετά την αφαίρεση ενός μικρού λιπώματος είναι συνήθως ομαλή.

Μπορεί να υπάρχει για λίγες ημέρες:

• ήπιος πόνος ή ενόχληση,
• μικρό οίδημα,
• ή εκχύμωση γύρω από την περιοχή.

Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες είναι συνήθως γρήγορη, ανάλογα βέβαια με το μέγεθος και τη θέση του μορφώματος.

Παραμένει ουλή;

Κάθε χειρουργική τομή αφήνει κάποια ουλή.

Ο σχεδιασμός της τομής γίνεται με στόχο να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη και διακριτικότερη, λαμβάνοντας υπόψη τη θέση και το μέγεθος του λιπώματος καθώς και τις φυσικές γραμμές του δέρματος.

Το τελικό αισθητικό αποτέλεσμα εξαρτάται επίσης από την ατομική επούλωση του κάθε ασθενούς.

Χρειάζεται ιστολογική εξέταση;

Το μόρφωμα που αφαιρείται μπορεί να αποσταλεί για ιστολογική εξέταση, ώστε να τεκμηριωθεί η διάγνωση.

Η ιστολογική εξέταση έχει ιδιαίτερη σημασία όταν υπάρχουν άτυπα χαρακτηριστικά ή αμφιβολία σχετικά με τη φύση της βλάβης.

Μπορεί ένα λίπωμα να είναι καρκίνος;

Το τυπικό λίπωμα είναι καλοήθης βλάβη και δεν πρέπει να συγχέεται με κακοήθεις όγκους του λιπώδους ή άλλου μαλακού ιστού.

Λίπωμα και λιποσάρκωμα

Ο κακοήθης όγκος του λιπώδους ιστού ονομάζεται λιποσάρκωμα. Είναι σπάνιος, μπορεί όμως στα αρχικά στάδια να μοιάζει με λίπωμα, γι’ αυτό και η διάκριση δεν γίνεται πάντα με την απλή ψηλάφηση.

Οι διεθνείς οδηγίες θεωρούν ότι ένα μόρφωμα μαλακών μορίων χρειάζεται εξειδικευμένη διερεύνηση όταν:

• έχει μέγεθος μεγαλύτερο από 5 εκατοστά,
• εντοπίζεται βαθύτερα από την εν τω βάθει περιτονία,
• αυξάνεται σε μέγεθος,
• ή προκαλεί πόνο.

Όσο περισσότερα από αυτά τα χαρακτηριστικά συνυπάρχουν, τόσο μεγαλύτερη σημασία έχει να προηγηθεί απεικονιστικός έλεγχος αντί για άμεση αφαίρεση.

Για τον λόγο αυτό, ένα νέο ή μεταβαλλόμενο μόρφωμα είναι προτιμότερο να αξιολογείται ιατρικά αντί να θεωρείται εξαρχής «απλό λίπωμα».

Συχνές ερωτήσεις για το λίπωμα