Πέτρα στον χοληδόχο πόρο (Χοληδοχολιθίαση)
Από : Δρ. Ιωάννης ΜίντζηραςΗ χοληδοχολιθίαση είναι η παρουσία λίθου στον κοινό χοληδόχο πόρο, τον αγωγό που μεταφέρει τη χολή προς το έντερο. Συμβαίνει όταν ένας λίθος “φεύγει” από τη χοληδόχο κύστη και περνά στον πόρο. Αυτό μπορεί να προκαλέσει:
- ίκτερο (κιτρίνισμα), σκουρόχρωμα ούρα
- χολόσταση στις εξετάσεις (π.χ. αυξημένη χολερυθρίνη, ALP, γGT)
- και σε σοβαρές περιπτώσεις χολαγγειίτιδα (λοίμωξη των χοληφόρων) ή/και παγκρεατίτιδα
Πότε το υποψιαζόμαστε;
Η υποψία αυξάνει όταν υπάρχει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:
- ίκτερος ή επεισόδια με πυρετό / ρίγος
- αυξημένη χολερυθρίνη και/ή έντονα αυξημένα χολοστατικά ένζυμα (ALP, γGT) ± τρανσαμινάσες
- διάταση χοληφόρων στο υπερηχογράφημα
- απεικονιστική εικόνα που δείχνει ή υποψιάζει λίθο στον χοληδόχο πόρο
Οι οδηγίες (ASGE/ESGE) βασίζουν την αρχική εκτίμηση κυρίως σε κλινική εικόνα + εξετάσεις αίματος + υπερηχογράφημα, και ανάλογα με αυτά καθορίζεται αν η πιθανότητα είναι χαμηλή, μέτρια ή υψηλή.
Ποια είναι η λογική “βήμα-βήμα”;
1) Μέτρια υποψία
Συνήθως προτιμάται MRCP (μαγνητική χολαγγειογραφία) ή EUS (ενδοσκοπικός υπέρηχος), για να επιβεβαιωθεί ή να αποκλειστεί λίθος, ώστε να αποφύγουμε άσκοπη ERCP.
Αυτό είναι ακριβώς το σημείο όπου οι οδηγίες τονίζουν ότι MRCP ή EUS είναι οι κατάλληλες εξετάσεις επιβεβαίωσης.
2) Υψηλή υποψία ή επιπλοκή
Αν υπάρχει υψηλή πιθανότητα χοληδοχολιθίασης ή εικόνα χολαγγειίτιδας/απόφραξης, τότε συνήθως προχωράμε σε ERCP, γιατί μπορεί να είναι και θεραπευτική (αφαίρεση λίθου / αποσυμπίεση χοληφόρων).
Οι ASGE οδηγίες δίνουν ως “υψηλού κινδύνου” ενδείξεις π.χ.:
- λίθος σε απεικόνιση,
- ανιούσα χολαγγειίτιδα,
- ή συνδυασμό χολερυθρίνης >4 mg/dL + διάταση χοληδόχου πόρου.
Τι είναι η ERCP;
Η ERCP είναι ενδοσκοπική πράξη που επιτρέπει:
- αφαίρεση λίθου από τον χοληδόχο πόρο
- αποκατάσταση της ροής της χολής όταν υπάρχει απόφραξη
- τοποθέτηση stent/παροχέτευση όταν χρειάζεται
Δεν γίνεται “σε όλους” και δεν είναι απλή διαγνωστική εξέταση ρουτίνας — γίνεται όταν υπάρχει σαφής ένδειξη, γιατί είναι επεμβατική πράξη με πιθανές επιπλοκές (π.χ. παγκρεατίτιδα, αιμορραγία, λοίμωξη, διάτρηση). Γι’ αυτό και στις ενδιάμεσες περιπτώσεις προτιμάμε πρώτα MRCP ή EUS.
Πότε η ERCP είναι πιο επείγουσα;
Αν υπάρχει υποψία χολαγγειίτιδας (ιδίως με πυρετό/ρίγος, ίκτερο, σημεία σήψης), η αποσυμπίεση των χοληφόρων δεν πρέπει να καθυστερεί.
Οι ESGE οδηγίες περιγράφουν ότι η παροχέτευση (συνήθως ενδοσκοπικά) γίνεται νωρίτερα όσο πιο βαριά είναι η χολαγγειίτιδα.
Πώς συνδυάζεται με τη χολοκυστεκτομή;
Όταν υπάρχει χοληδοχολιθίαση, το πλάνο συχνά είναι:
- ERCP (όπου ενδείκνυται) για τον χοληδόχο πόρο, και στη συνέχεια
- χολοκυστεκτομή για να αντιμετωπιστεί η αιτία (οι λίθοι στη χοληδόχο κύστη)
Έτσι μειώνεται ο κίνδυνος νέων επεισοδίων (κολικός, χολοκυστίτιδα, νέα απόφραξη/παγκρεατίτιδα). Οι ESGE οδηγίες αναφέρουν και πρώιμη χολοκυστεκτομή μετά ERCP (ιδανικά σύντομα, συχνά μέσα σε 2 εβδομάδες), όπου είναι εφικτό.
Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση
- πυρετός + ρίγος + πόνος (ειδικά αν συνοδεύονται από ίκτερο)
- ίκτερος ή πολύ σκουρόχρωμα ούρα
- έντονος/επίμονος πόνος που δεν υποχωρεί
- έμετοι, αφυδάτωση, έντονη καταβολή
- σύγχυση / σημεία σήψης
Αν έχετε επεισόδια πόνου συμβατά με χολόλιθους ή υπάρχουν σημεία επιπλοκής (πυρετός / ίκτερος / έντονος πόνος), είναι σημαντικό να γίνει έγκαιρη αξιολόγηση και να σχεδιαστεί η κατάλληλη στρατηγική (απεικόνιση, ERCP όπου χρειάζεται, και χολοκυστεκτομή στο σωστό timing).
Σχετικά με τον γιατρό
Ο Δρ. Ιωάννης Μίντζηρας είναι Γενικός Χειρουργός (MD, MSc, PhD) με μεγάλη εμπειρία σε προηγμένες λαπαροσκοπικές και ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, κυρίως στη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή και στη χειρουργική της κήλης. Εκπαιδεύτηκε και απέκτησε κλινική εμπειρία στην Πανεπιστημιακή Κλινική του Marburg στη Γερμανία.
Για ραντεβού ή οποιαδήποτε απορία μπορείτε να επικοινωνήσετε στο τηλέφωνο 698 290 4754. Ιατρείο: Λεωφόρος Βασιλίσσης Σοφίας 137, Αθήνα.
Η χοληδοχολιθίαση είναι μία από τις παθήσεις που αντιμετωπίζονται με χολοκυστεκτομή. Για το τι ισχύει τις πρώτες εβδομάδες μετά την επέμβαση, δείτε τον οδηγό για τη διατροφή μετά τη χολοκυστεκτομή.
