Πολυοζώδης Βρογχοκήλη

Η πολυοζώδης βρογχοκήλη είναι η διόγκωση του θυρεοειδούς αδένα που συνοδεύεται από πολλούς όζους. Είναι συχνή, εξελίσσεται συνήθως αργά και στη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών οι όζοι είναι καλοήθεις.

Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο θυρεοειδής δεν λειτουργεί σωστά. Οι ορμόνες μπορεί να είναι φυσιολογικές, αυξημένες ή μειωμένες, και αυτό, μαζί με το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά των όζων, καθορίζει αν χρειάζεται απλή παρακολούθηση, φαρμακευτική αγωγή, ραδιενεργό ιώδιο ή χειρουργείο.

Τι είναι η πολυοζώδης βρογχοκήλη

Βρογχοκήλη ονομάζεται κάθε μη φυσιολογική διόγκωση του θυρεοειδούς. Όταν ολόκληρος ο αδένας μεγαλώνει ομοιόμορφα, η βρογχοκήλη χαρακτηρίζεται διάχυτη. Όταν μέσα στον διογκωμένο αδένα υπάρχουν πολλοί όζοι, δηλαδή εξογκώματα μέσα στον θυρεοειδικό ιστό, μιλάμε για πολυοζώδη βρογχοκήλη.

Ανάλογα με τη λειτουργία του αδένα διακρίνεται σε δύο μορφές:

• μη τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη, όταν ο θυρεοειδής είναι διογκωμένος αλλά η λειτουργία του είναι φυσιολογική,
• τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη, όταν ορισμένοι όζοι παράγουν ορμόνη χωρίς να ακολουθούν τον φυσιολογικό έλεγχο του οργανισμού και προκαλούν υπερθυρεοειδισμό.

Για τη βρογχοκήλη γενικότερα, από τα πρώτα συμπτώματα ως τη χειρουργική αντιμετώπιση, δείτε τον οδηγό για τη βρογχοκήλη.

Γιατί δημιουργείται

Η αιτία της πολυοζώδους βρογχοκήλης δεν είναι πλήρως κατανοητή. Η έλλειψη ιωδίου στη διατροφή είναι συχνή αιτία βρογχοκήλης σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ ρόλο μπορεί να παίξουν οι ορμονικές αλλαγές της εφηβείας, της εγκυμοσύνης και της εμμηνόπαυσης, καθώς και η θυρεοειδίτιδα. Η βρογχοκήλη είναι 1,2 έως 4,3 φορές συχνότερη στις γυναίκες απ’ ό,τι στους άνδρες, ενώ η τοξική πολυοζώδης βρογχοκήλη εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες και σε άτομα από 50 ετών και άνω.

Συμπτώματα

Πολλοί ασθενείς δεν έχουν κανένα σύμπτωμα και η πολυοζώδης βρογχοκήλη εντοπίζεται τυχαία, στην κλινική εξέταση ή σε υπερηχογράφημα. Όταν ο αδένας μεγαλώνει, μπορεί να εμφανιστούν:

• διόγκωση στο μπροστινό μέρος του λαιμού, συνήθως ανώδυνη, που μπορεί να είναι λεία ή ανώμαλη στην αφή και μερικές φορές μόνο στη μία πλευρά,
• αίσθημα ότι κάτι έχει «κολλήσει» στον λαιμό,
• βήχας που επιμένει,
• βράγχος φωνής,
• δυσκολία στην κατάποση,
• συριγμός ή δυσκολία στην αναπνοή.

Η δυσκολία στην αναπνοή και ο συριγμός χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση. Όταν μέρος του αδένα επεκτείνεται πίσω από το στέρνο, τα πιεστικά συμπτώματα μπορεί να είναι πιο έντονα, όπως εξηγείται στη σελίδα για την οπισθοστερνικά καταδυόμενη βρογχοκήλη.

Συμπτώματα στην τοξική μορφή

Στην τοξική πολυοζώδη βρογχοκήλη προστίθενται τα συμπτώματα του υπερθυρεοειδισμού: γρήγορος ή άρρυθμος καρδιακός παλμός, δυσκολία στον ύπνο, νευρικότητα, αυξημένη πείνα, απώλεια βάρους και αίσθημα ζέστης. Είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία υπερθυρεοειδισμού. Διαφέρει από τη νόσο Graves, όπου ολόκληρος ο αδένας διεγείρεται από αντισώματα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η αξιολόγηση έχει δύο στόχους: να φανεί πώς λειτουργεί ο θυρεοειδής και να ξεχωρίσουν οι όζοι που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο.

• Εξετάσεις αίματος. Πρώτα μετρώνται η TSH και οι θυρεοειδικές ορμόνες. Αυξημένες ορμόνες με χαμηλή TSH δείχνουν τοξική μορφή. Όπου χρειάζεται, ελέγχονται και αντισώματα για θυρεοειδίτιδα Hashimoto.
• Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς. Χαρτογραφεί όλους τους όζους. Χαρακτηριστικά όπως η υποηχογένεια, οι μικροαποτιτανώσεις και η αυξημένη αιμάτωση θεωρούνται ύποπτα.
• Παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA). Γίνεται με καθοδήγηση υπερήχου στους όζους με ύποπτη εικόνα και όχι σε όλους τους όζους.
• Σπινθηρογράφημα θυρεοειδούς. Στην τοξική μορφή δείχνει πολλαπλές περιοχές υπερλειτουργίας.
• Αξονική ή μαγνητική τομογραφία. Χρησιμοποιούνται όταν υπάρχει υποψία πίεσης της τραχείας ή επέκτασης πίσω από το στέρνο.

Περισσότερα για την παρακέντηση και τα αποτελέσματά της θα βρείτε στις συχνές ερωτήσεις για τους όζους θυρεοειδούς.

Αντιμετώπιση

Δεν χρειάζεται κάθε πολυοζώδης βρογχοκήλη θεραπεία. Η επιλογή εξαρτάται από τη λειτουργία του αδένα, το μέγεθος, τα συμπτώματα και τα ευρήματα του υπερήχου και της παρακέντησης.

Παρακολούθηση

Όταν οι ορμόνες είναι φυσιολογικές, δεν υπάρχουν συμπτώματα και οι όζοι δεν έχουν ύποπτα χαρακτηριστικά, συνήθως δεν χρειάζεται ειδική θεραπεία. Οι όζοι που έχουν χαρακτηριστεί καλοήθεις παρακολουθούνται με υπερηχογράφημα, συνήθως κάθε 6 έως 12 μήνες.

Φαρμακευτική αγωγή

Στην τοξική μορφή, τα αντιθυρεοειδικά φάρμακα, συχνά μαζί με β-αναστολέα για την ταχυκαρδία, ελέγχουν την παραγωγή ορμόνης. Δεν θεραπεύουν όμως τους όζους και ο υπερθυρεοειδισμός επανέρχεται όταν διακοπούν, γι’ αυτό συνήθως προτείνεται οριστική θεραπεία. Στη μη τοξική μορφή, η λεβοθυροξίνη έχει περιορισμένη θέση: ορισμένες βρογχοκήλες ανταποκρίνονται με στενή παρακολούθηση, συχνά όμως η φαρμακευτική αγωγή δεν είναι αποτελεσματική, ιδίως όταν η βρογχοκήλη υπάρχει πολλά χρόνια.

Ραδιενεργό ιώδιο

Στην τοξική πολυοζώδη βρογχοκήλη, το ραδιενεργό ιώδιο μπορεί να θεραπεύσει τον υπερθυρεοειδισμό. Οι όζοι μικραίνουν αλλά συνήθως δεν εξαφανίζονται, σε μεγάλες βρογχοκήλες μπορεί να χρειαστεί δεύτερη δόση και ορισμένοι ασθενείς χρειάζονται στη συνέχεια θυρεοειδική ορμόνη. Στη μη τοξική μορφή μπορεί να μειώσει το μέγεθος κατά 40 έως 60% μέσα σε δύο χρόνια και χρησιμοποιείται κυρίως όταν το χειρουργείο δεν είναι δυνατό.

Χειρουργείο

Η χειρουργική αφαίρεση προτείνεται όταν:

• υπάρχουν πιεστικά συμπτώματα, όπως δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή,
• η βρογχοκήλη επεκτείνεται πίσω από το στέρνο, ακόμη και χωρίς συμπτώματα,
• κάποιος όζος έχει ύποπτη ή αμφίβολη κυτταρολογική εικόνα,
• υπάρχει τοξική μορφή, ιδίως με όζους και στους δύο λοβούς ή με αίσθημα πίεσης στον λαιμό.

Στην πολυοζώδη βρογχοκήλη η επέμβαση περιλαμβάνει συνήθως ολική ή σχεδόν ολική αφαίρεση του αδένα, οπότε στη συνέχεια η θυρεοειδική ορμόνη λαμβάνεται εφ όρου ζωής και ρυθμίζεται με βάση την TSH. Η Αμερικανική Εταιρεία Θυρεοειδούς συστήνει η επέμβαση να γίνεται από χειρουργό με εμπειρία στη χειρουργική του θυρεοειδούς. Για την επέμβαση, την ανάρρωση και τις πιθανές επιπλοκές δείτε τη σελίδα για τη χειρουργική θυρεοειδούς και το χρονοδιάγραμμα της ανάρρωσης μετά τη θυρεοειδεκτομή.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι επικίνδυνη η πολυοζώδης βρογχοκήλη;

Στη συντριπτική πλειονότητα των ασθενών οι όζοι είναι καλοήθεις. Ο κίνδυνος καρκίνου όμως δεν είναι μηδενικός: σε σειρές ασθενών που χειρουργήθηκαν για πολυοζώδη βρογχοκήλη, μικροσκοπικό θηλώδες καρκίνωμα βρέθηκε στο 4 έως 17% των αδένων. Γι’ αυτό κάθε όζος με ύποπτη εικόνα στον υπέρηχο ελέγχεται με παρακέντηση.

Μπορεί η βρογχοκήλη να προκαλέσει βήχα;

Ναι. Ο επίμονος βήχας περιλαμβάνεται στα συμπτώματα της βρογχοκήλης, μαζί με το βράγχος φωνής, το αίσθημα ότι κάτι έχει κολλήσει στον λαιμό και τη δυσκολία στην κατάποση. Ένας βήχας που δεν υποχωρεί έχει πολλές πιθανές αιτίες και χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Σχετίζεται η βρογχοκήλη με τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto;

Ναι, η θυρεοειδίτιδα Hashimoto είναι μία από τις αιτίες βρογχοκήλης. Σε αυτή την περίπτωση η καθημερινή λήψη θυρεοειδικής ορμόνης συνήθως εμποδίζει την περαιτέρω αύξηση του αδένα, σπάνια όμως εξαφανίζει τη βρογχοκήλη.

Βοηθά η διατροφή στη βρογχοκήλη;

Η διατροφή έχει ρόλο κυρίως μέσω του ιωδίου. Όταν η βρογχοκήλη οφείλεται σε έλλειψη ιωδίου, η χορήγησή του συχνά τη μικραίνει, χωρίς πάντα να την εξαφανίζει. Στην πολυοζώδη βρογχοκήλη η αλλαγή διατροφής δεν αντικαθιστά την ιατρική παρακολούθηση, και τα συμπληρώματα ιωδίου λαμβάνονται μόνο με οδηγία του ιατρού.

Μικραίνει η πολυοζώδης βρογχοκήλη χωρίς χειρουργείο;

Μερικές φορές. Το ραδιενεργό ιώδιο μπορεί να μειώσει τον όγκο κατά 40 έως 60% μέσα σε δύο χρόνια και ορισμένες βρογχοκήλες ανταποκρίνονται στη λεβοθυροξίνη. Όταν όμως υπάρχουν πιεστικά συμπτώματα, επέκταση πίσω από το στέρνο ή ύποπτος όζος, η χειρουργική αφαίρεση είναι συνήθως η ενδεδειγμένη λύση.

Πού απευθύνεστε

Η απόφαση ανάμεσα σε παρακολούθηση και θεραπεία ξεκινά από σωστή χαρτογράφηση των όζων. Ο Δρ. Ιωάννης Μίντζηρας είναι εξειδικευμένος Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων, με δεκατρία χρόνια εκπαίδευσης και κλινικής εμπειρίας στη Γερμανία και άνω των 1.500 επεμβάσεων θυρεοειδούς και παραθυρεοειδών. Μπορείτε να δείτε αναλυτικά τη χειρουργική θυρεοειδούς ή να επικοινωνήσετε για ραντεβού και δεύτερη γνώμη.

Πηγές

• American Thyroid Association, Goiter. https://www.thyroid.org/goiter/
• American Thyroid Association, Toxic Nodule and Toxic Multinodular Goiter. https://www.thyroid.org/toxic-nodule-multinodular-goiter/
• American Thyroid Association, Thyroid Nodules. https://www.thyroid.org/thyroid-nodules/
• American Cancer Society, What Is Thyroid Cancer? https://www.cancer.org/cancer/types/thyroid-cancer/about/what-is-thyroid-cancer.html
• NHS, Goitre. https://www.nhs.uk/conditions/goitre/
• StatPearls, NCBI Bookshelf, Nontoxic Goiter. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482274/
• StatPearls, NCBI Bookshelf, Plummer Disease. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565856/
• Endotext, NCBI Bookshelf, Multinodular Goiter. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK285569/

Σχετικά με τον γιατρό

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική συμβουλή. Η επιλογή ανάμεσα σε παρακολούθηση, φαρμακευτική αγωγή, ραδιενεργό ιώδιο και χειρουργείο γίνεται εξατομικευμένα από τον θεράποντα ιατρό σας.

Δείτε επίσης όλα τα άρθρα για τις παθήσεις του θυρεοειδούς.